โดย นางสาวกัญจฎาภรณ์ นวลนุ่น¹
นางสาวธัญญาเรศ ปวนศักดิ์ ²
สำนักงานผู้อำนวยการ กลุ่มงานบริหารทรัพยากรบุคคล

ในปัจจุบันการดำเนินชีวิตได้เข้าสู่ยุคเศรษฐกิจและสังคมดิจิทัลอย่างเต็มตัว โดยมีการเปลี่ยนแปลงรูปแบบกิจกรรมทางเศรษฐกิจ กระบวนการผลิต การค้า การบริการ และกระบวนการทางสังคมอื่น ๆ รวมถึงการมีปฏิสัมพันธ์ระหว่างบุคคลที่เปลี่ยนไปอย่างสิ้นเชิง ดังนั้น หน่วยงานภาครัฐในประเทศไทยจึงจำเป็นต้องเร่งนำเทคโนโลยีดิจิทัลมาใช้ในการปฏิบัติงาน เพื่อเป็นเครื่องมือในการขับเคลื่อนและพัฒนาประเทศต่อไปซึ่งสอดคล้องกับการปฏิรูปประเทศไทยตามยุทธศาสตร์ชาติ 20 ปี³ ที่มีการกำหนดเป้าหมายการพัฒนาประเทศ กล่าวคือ “ประเทศชาติมั่นคง ประชาชนมีความสุข เศรษฐกิจพัฒนาอย่างต่อเนื่อง สังคมเป็นธรรม ฐานทรัพยากร ธรรมชาติยั่งยืน” ซึ่งภาครัฐต้องปรับวัฒนธรรมการทำงานให้มุ่งผลสัมฤทธิ์และผลประโยชน์ส่วนรวมมีความทันสมัย และพร้อมที่จะปรับตัวให้ทันต่อการเปลี่ยนแปลงของโลกอยู่ตลอดเวลา โดยเฉพาะอย่างยิ่งการนำนวัตกรรม ระบบการทำงานที่เป็นดิจิทัลเข้ามาประยุกต์ใช้อย่างคุ้มค่า และปฏิบัติงานเทียบได้กับมาตรฐานสากล โดยมีแผนระดับที่ 2 เป็นกลไกสำคัญในการถ่ายทอดแนวทางการขับเคลื่อนประเทศในมิติต่าง ๆ ของยุทธศาสตร์ชาติไปสู่การปฏิบัติ ซึ่งประกอบด้วย แผนแม่บทภายใต้ยุทธศาสตร์ชาติ (พ.ศ. 2566 - 2580)⁴ โดยให้ภาครัฐมีการดำเนินการที่มีประสิทธิภาพด้วยการนำนวัตกรรมเทคโนโลยีมาประยุกต์ใช้พัฒนาหน่วยงานภาครัฐให้เป็น “ภาครัฐทันสมัย เปิดกว้าง เป็นองค์กรขีดสมรรถนะสูง” โดยการนำระบบดิจิทัลมาใช้ในการบริหารจัดการและประกอบการตัดสินใจ พร้อมทั้งมีการจัดการความรู้และถ่ายทอดความรู้อย่างเป็นระบบ เพื่อพัฒนาภาครัฐให้เป็นองค์กรแห่งการเรียนรู้ ส่งเสริมการพัฒนาระบบบริการและการบริหารจัดการภาครัฐอย่างเต็มศักยภาพ เสถียรภาพ สอดรับกับแนวโน้มการเปลี่ยนแปลงทางเทคโนโลยีด้านดิจิทัล อีกทั้งมุ่งเน้นการดำเนินงานตามแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 13 (พ.ศ. 2566 – 2570)⁵ หมุดหมายที่ 13 กำหนดว่าไทยมีภาครัฐที่ทันสมัย มีประสิทธิภาพ และตอบโจทย์ประชาชน โดยกลยุทธ์ที่ 3 การปรับเปลี่ยนภาครัฐเป็นรัฐบาลดิจิทัลที่ใช้ข้อมูลในการบริหารจัดการเพื่อการพัฒนาประเทศ เป็นการปรับเปลี่ยนข้อมูลภาครัฐทั้งหมดให้เป็นดิจิทัล โดยจัดทำข้อมูลสำหรับการบริหารจัดการทรัพยากรของประเทศทั้งในด้านงบประมาณทรัพยากรบุคคล และข้อมูลอื่นของหน่วยงานของรัฐทั้งหมดอย่างบูรณาการให้เป็นดิจิทัลที่มีมาตรฐาน ถูกต้อง และออกแบบกระบวนการทำงานใหม่ ยกเลิกขั้นตอนการทำงานที่ไม่มีความจำเป็น และนำเทคโนโลยีดิจิทัลมาประยุกต์ใช้ตลอดกระบวนการทำงาน

การพัฒนาเทคโนโลยีดิจิทัลในหน่วยงานภาครัฐมิใช่การซื้ออุปกรณ์ หรือระบบเทคโนโลยีสมัยใหม่เท่านั้น แต่หัวใจสำคัญอีกประการหนึ่ง คือ การลงทุนใน “ทรัพยากรบุคคล” ที่มีอยู่ให้พร้อมปรับตัว เรียนรู้ และใช้เทคโนโลยีดิจิทัลได้อย่างเหมาะสมและมีประสิทธิภาพ เพื่อให้เทคโนโลยีดิจิทัลเป็นเครื่องมือที่ช่วยขับเคลื่อนหน่วยงาน และพัฒนาประเทศสู่ความยั่งยืนได้อย่างแท้จริง สำนักงานคณะกรรมการนโยบายที่ดินแห่งชาติ (สคทช.) จึงให้ความสำคัญในการพัฒนาทรัพยากรบุคคลทางด้านเทคโนโลยีดิจิทัล ซึ่งสอดคล้องกับแผนปฏิบัติราชการระยะ 5 ปี พ.ศ. 2566 - 2570⁶ ภายใต้ค่านิยมของหน่วยงาน TRUST ประกอบด้วย T (Teamwork) R (Reliable) U (Unity) S (Stakeholders) T (Technology) หมายถึง บุคลากรในองค์กรมีทักษะในการทำงานเป็นทีม สามารถสร้างความน่าเชื่อถือ ศรัทธาให้กับประชาชน มีความเที่ยงตรงในการปฏิบัติงานในภารกิจที่ได้รับมอบหมาย ก่อให้เกิดเอกภาพของการทำงาน สามารถประสานการทำงานร่วมกับภาคส่วนต่าง ๆ ได้อย่างมีประสิทธิภาพเป็นที่ยอมรับ ควบคู่กับการพัฒนาเทคโนโลยี สารสนเทศ เพื่อการวางแผนและบริหารจัดการที่ดี ถูกต้องและแม่นยำ เกิดประโยชน์สูงสุดต่อการพัฒนาประเทศ โดยผ่านแนวทางการพัฒนา/โครงการ/การดำเนินงาน อาทิ โครงการศึกษาและออกแบบการพัฒนาระบบการอ่านภาพถ่ายทางอากาศเพื่อการพิสูจน์สิทธิในเขตที่ดินของรัฐ ด้วยเทคโนโลยี Deep Learning โครงการพัฒนาแบบจำลองการวิเคราะห์และเพิ่มประสิทธิภาพระบบการอ่านภาพถ่ายทางอากาศเพื่อการพิสูจน์สิทธิในเขตที่ดินของรัฐ ด้วยเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ (Artificial Intelligence : AI) โครงการติดตามและประเมินผลการดำเนินงานตามแผนพัฒนาศูนย์เทคโนโลยีสารสนเทศที่ดินและทรัพยากรดิน (พ.ศ. 2565 - 2570) ซึ่งแผนปฏิบัติราชการระยะ 5 ปี พ.ศ. 2566 – 2570 ดังกล่าว ได้กล่าวถึงแผนแม่บทการพัฒนาศูนย์สารสนเทศทรัพยากรดิน พ.ศ. 2565 – 2570 เป็นกรอบทิศทางการดำเนินงาน ในยุทธศาสตร์ที่ 2 การพัฒนานวัตกรรมและบุคลากรดิจิทัล (Digital Innovation and Human Capital) ซึ่งให้ความสำคัญและแนวทางในการพัฒนาเทคโนโลยีดิจิทัล ดังนี้

ประกอบกับ สคทช. ได้มีแผนปฏิบัติการการบริหารกำลังคนและการพัฒนาทรัพยากรบุคคล 4 ปี (พ.ศ. 2567 - 2570)⁷ ที่มุ่งพัฒนาศักยภาพบุคลากรสู่ความเป็นมืออาชีพ เพื่อบูรณาการขับเคลื่อนภารกิจ สคทช. และส่งเสริมพัฒนาสมรรถนะบุคลากรทุกระดับอย่างเป็นระบบในด้านการบริหารจัดการที่ดินและทรัพยากรดินของประเทศ

จากเหตุผลความจำเป็นและแผนในระดับต่าง ๆ ที่ให้ความสำคัญต่อการพัฒนาสมรรถนะและทักษะด้านเทคโนโลยีดิจิทัลแก่บุคลากร สคทช. ซึ่งสามารถอธิบายกระบวนการพัฒนาทักษะด้านเทคโนโลยีดิจิทัลของบุคลากร สคทช. ที่ต้องอาศัยการขับเคลื่อนจากทุกส่วนขององค์กร ไม่ว่าจะเป็นนโยบาย แผนการปฏิบัติงาน ผู้บริหาร และบุคลากรทุกคน ซึ่งอธิบายกระบวนการพัฒนาทักษะด้านเทคโนโลยีดิจิทัล ดังนี้

รูปภาพกระบวนการพัฒนาทักษะด้านดิจิทัลของบุคลากร
ที่มา : สำนักงานผู้อำนวยการ สำนักงานคณะกรรมการนโยบายที่ดินแห่งชาติ

1. การดำเนินการตามแผนปฏิบัติราชการ พ.ศ. 2568 และแผนยุทธศาสตร์การบริหารกำลังคน และการพัฒนาทรัพยากรบุคล พ.ศ. 2567 - 2570 โดย สคทช. ร่วมกันนำแนวทางการดำเนินงานเกี่ยวกับการพัฒนาทักษะของบุคลากรถ่ายทอดสู่แผนปฏิบัติการ มีการกำหนดโครงการหรือกิจกรรมที่ตอบสนองต่อแผนดังกล่าวให้สำเร็จลุล่วงตามเป้าประสงค์

2. การจัดทำแผนพัฒนารายบุคคล (IDP) โดย สคทช. กำหนดให้บุคลากรต้องจัดทำแผนพัฒนารายบุคคล (Individual Development Plan: IDP) ด้วยวิธีการ 12 วิธี ได้แก่

2.1) การฝึกขณะปฏิบัติงาน (On the Job Training: OJT)
2.2) การให้คำปรึกษาแนะนำ (Consulting: CON)
2.3) การดูงานนอกสถานที่ (Site Visit: SV)
2.4) การเรียนรู้ด้วยตนเอง (Self Learning: S)
2.5) การเข้าร่วมประชุม/สัมมนา (Meeting/Seminar: M/S)
2.6) การติดตามหัวหน้า (Work Shadow: WS)
2.7) การเป็นพี่เลี้ยง (Mentoring: M)
2.8) การมอบหมายงาน (Job Assignment: JA)
2.9) การสอนงาน (Coaching: C)
2.10) การหมุนเวียนงาน (Job Rotation: JR)
2.11) การฝึกงานกับผู้เชี่ยวชาญ (Counterpart: COUN)
2.12) การเป็นวิทยากรภายในหน่วยงาน (In-House Instructor: IHI)

3. การส่งเสริมและสนับสนุนให้บุคลากรได้รับการพัฒนาทักษะด้านดิจิทัล โดยให้บุคลากรและผู้บังคับบัญชาร่วมกันวางแผนพัฒนาความรู้ความสามารถ ทักษะ และสมรรถนะของตนเองในแต่ละปีให้สอดคล้องกับมาตรฐานกำหนดตำแหน่ง หลักสมรรถนะ ทักษะ และแนวทางที่ สคทช. กำหนด โดยในแผนพัฒนารายบุคคลควรต้องมีการพัฒนาในหัวข้อเกี่ยวกับเทคโนโลยีดิจิทัลรวมอยู่ด้วย ดังนี้

        3.1) การจัดสรรงบประมาณเพื่อดำเนินการจัดโครงการหรือกิจกรรมพัฒนาศักยภาพ ให้แก่บุคลากรภายในหน่วยงานเป็นประจำทุกปี ทั้งนี้ สคทช. ได้จัดโครงการหรือกิจกรรมบรรยาย/อภิปรายสัมมนาให้ความรู้แก่บุคลากรในหัวข้อเกี่ยวกับเทคโนโลยีดิจิทัล อาทิ โครงการพัฒนาทักษะด้านดิจิทัล (Digital Skill) เพื่อพัฒนาบุคลากร สคทช. ให้มีความรู้ ความเข้าใจ และทันต่อการเปลี่ยนแปลงเข้าสู่ยุคสมัยของรัฐบาลดิจิทัล ซึ่งได้จัดโครงการฯ เมื่อวันที่ 14 พฤศจิกายน 2568 ณ โรงแรมมารวย การ์เด้น โดยมีการบรรยายให้ความรู้เกี่ยวกับแนวโน้มเทคโนโลยีและภาครัฐ ยุค Digital Government, Digital Mindset สำหรับข้าราชการยุคใหม่ การสื่อสารและประชุมออนไลน์อย่างมืออาชีพ การใช้เครื่องมือดิจิทัลในการทำงานราชการ และการจัดกิจกรรมกลุ่มเชิงปฏิบัติการ (Workshop) "Digital Tools Simulation" โดยวิทยากรจากบริษัท AI ชั้นนำ BOTNOI GROUP รวมทั้งการเรียนรู้ด้วยตนเอง (Self Learning) ผ่านระบบ OCSC Learning Space ของสำนักงาน ก.พ. เป็นต้น
        3.2) ผู้บังคับบัญชาทั้งในระดับหัวหน้าส่วน/กลุ่มงาน และผู้อำนวยการมีส่วนสำคัญในการส่งเสริมสนับสนุนและวางแผนการพัฒนาทักษะด้านเทคโนโลยีดิจิทัลให้แก่บุคลากร ผ่านกระบวนการจัดทำแผนพัฒนารายบุคคล (IDP) โดยเฉพาะการพัฒนาด้วยวิธีการการมอบหมายงาน (Job Assignment) การฝึกฝนเรียนรู้ขณะปฏิบัติงาน (On the Job Training) การเป็นพี่เลี้ยง (Mentoring) การสอนงาน (Coaching) การเป็นวิทยากรภายในหน่วยงาน (In-House Instructure) และการหมุนเวียนงาน (Job Rotation)

4. บุคลากรดำเนินการพัฒนาทักษะด้านดิจิทัลตามแผนพัฒนารายบุคคล กระบวนการพัฒนา ศักยภาพบุคลากรจะบรรลุผลสัมฤทธิ์ได้ขึ้นอยู่กับบุคลากรแต่ละคนจะต้องเรียนรู้และเข้ารับการอบรมตามแผนพัฒนารายบุคคล ทำความเข้าใจและฝึกฝนจากการปฏิบัติงาน ซักถามผู้บังคับบัญชา/เพื่อนร่วมงาน/ผู้มีความรู้ การให้คำปรึกษาแก่ผู้ใต้บังคับบัญชา/ผู้มีข้อหารือ/หน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ตามกรณี

5. การติดตามประเมินผลการพัฒนาทักษะด้านดิจิทัลของบุคลากร สคทช. โดยมีการกำหนดมาตรการในการติดตามประเมินผลการพัฒนาทักษะด้านดิจิทัลของบุคลากรในแต่ละปี โดยการรายงานผลการพัฒนาตามแผนพัฒนารายบุคคล (IDP) ซึ่ง สคทช. กำหนดให้บุคลากรต้องดำเนินการรายงานผลการพัฒนาตามแผนพัฒนารายบุคคลในช่วงปลายปีงบประมาณ (รอบการประเมินผลการปฏิบัติราชการในเดือนกันยายนของทุกปี) โดยให้บุคลากรระบุจำนวนชั่วโมงที่ได้รับการพัฒนาทั้งหมด รวมถึงจำนวนชั่วโมงและหัวข้อเกี่ยวกับทักษะด้านดิจิทัลที่ได้รับการพัฒนาในปีนั้น

ดังนั้น จะเห็นได้ว่าการพัฒนาทักษะด้านเทคโนโลยีดิจิทัลของบุคลากรของ สคทช. ถือว่าเป็นหัวใจสำคัญของการขับเคลื่อนองค์กรในยุคดิจิทัล เพื่อมุ่งพัฒนาศักยภาพบุคลากรสู่ความเป็นมืออาชีพ บูรณาการขับเคลื่อนภารกิจ สคทช. และส่งเสริมพัฒนาสรรถนะบุคลากรทุกระดับอย่างเป็นระบบในด้านการบริหารจัดการที่ดินและทรัพยากรดินของประเทศ ทั้งนี้ การพัฒนาทักษะด้านเทคโนโลยี ดิจิทัลจะเกิดขึ้นได้ต้องอาศัยการขับเคลื่อนจากทุกภาคส่วน ไม่ว่าจะเป็นนโยบาย แผนการปฏิบัติงานผู้บริหาร และบุคลากรทุกคน

อ้างอิง

¹นักทรัพยากรบุคคล สำนักงานผู้อำนวยการ สำนักงานคณะกรรมการนโยบายที่ดินแห่งชาติ
²นักทรัพยากรบุคคล สำนักงานผู้อำนวยการ สำนักงานคณะกรรมการนโยบายที่ดินแห่งชาติ
³แผนยุทธศาสตร์ชาติ (พ.ศ. 2561 - 2580)
⁴แผนแม่บทภายใต้ยุทธศาสตร์ชาติ (พ.ศ. 2566 - 2580)
⁵แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 13 (พ.ศ. 2566 – 2570)
⁶แผนปฏิบัติราชการ ระยะ 5 ปี (พ.ศ. 2566 - 2570). สำนักงานคณะกรรมการนโยบายที่ดินแห่งชาติ (ฉบับปรับปรุง มิถุนายน 2568).
⁷หนังสือแผนยุทธศาสตร์การบริหารกำลังคนและการพัฒนาทรัพยากรบุคคล 4 ปี (พ.ศ. 2567 - 2570) และแผนปฏิบัติการการบริหารกำลังคนและการพัฒนาทรัพยากรบุคคล 4 ปี (พ.ศ. 2567) สำนักงานคณะกรรมการนโยบายที่ดินแห่งชาติ,หน้า 19.