วันนี้ (11 พฤษภาคม 2569) ดร.ชญานันท์ ภักดีจิตต์ ผู้อำนวยการสำนักงานคณะกรรมการนโยบายที่ดินแห่งชาติ (ผอ.สคทช.) ร่วมประชุมหารือเพื่อจัดทำแนวทางการจัดที่ดินทำกินให้ชุมชน ในรูปแบบโฉนดชุมชนภายใต้คณะกรรมการนโยบายที่ดินแห่งชาติ ตามมาตรา 10 (4) แห่งพระราชบัญญัติคณะกรรมการนโยบายที่ดินแห่งชาติ พ.ศ. 2562 โดยมีนายทรงศักดิ์ ทองศรี รองนายกรัฐมนตรี เป็นประธานการประชุมฯ พร้อมด้วยนาย

ณัฐวุฒิ เปลื้องทุกข์ รองผู้อำนวยการ สคทช. นายสกุลยุช ศรุตานนท์ ผู้ช่วยผู้อำนวยการ สคทช. และเจ้าหน้าที่ สคทช. ร่วมกับสำนักงานปลัดสำนักนายกรัฐมนตรี และผู้แทนขบวนการประชาชนเพื่อสังคมที่เป็นธรรม เข้าร่วมประชุมฯ ณ ห้องประชุม 3 ชั้น 3 อาคารสำนักงาน กพ. (เดิม)

การดำเนินงาน “โฉนดชุมชน” ตามระเบียบสำนักนายกรัฐมนตรีว่าด้วยการจัดให้มีโฉนดชุมชน พ.ศ. 2553 ซึ่งจะดำเนินการออกหนังสืออนุญาตให้ชุมชนร่วมกันบริหารจัดการ การครอบครอง และใช้ประโยชน์ที่ดินของรัฐเพื่อสร้างความมั่นคงในการอยู่อาศัยและใช้ประโยชน์ที่ดินของชุมชน โดยหน่วยงานของรัฐที่รับผิดชอบที่ดินนั้น เป็นผู้พิจารณาอนุญาตให้ชุมชนได้ใช้ประโยชน์ในที่ดินของรัฐและออกหนังสือแสดงการจัดให้มีโฉนดชุมชน มีผลการดำเนินงานตั้งแต่ปี 2553 – ปัจจุบัน มีชุมชนได้ใช้ประโยชน์ในที่ดินของรัฐเพื่อดำเนินงานโฉนดชุมชน 4 ชุมชน ได้แก่ ชุมชนคลองโยง (ที่ดินเอกสารสิทธิ์) ชุมชนแม่อาว ชุมชนใหม่ป่าฝาง (อนุญาตให้ทำประโยชน์ในเขตปฏิรูปที่ดิน) และชุมชนพระธาตุขิงแกง (อนุญาตให้ใช้ประโยชน์ตามสัมปทานบัตร กระทรวงมหาดไทย) ต่อมาคณะรัฐมนตรีมีมติ เมื่อวันที่ 5 พฤษภาคม 2569 เห็นชอบให้ยกเลิกระเบียบว่าด้วยการจัดให้มีโฉนดชุมชน พ.ศ. 2553 โดยให้เหตุผลว่า ซ้ำซ้อนกับกลไกของคณะกรรมการนโยบายที่ดินแห่งชาติ (คทช.) ที่มีกฎหมายรองรับแล้ว และเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพในการบริหารราชการแผ่นดิน ขบวนการประชาชนเพื่อสังคมที่เป็นธรรม ขอให้รัฐบาลทบทวนและยุติการยกเลิกระเบียบสำนักนายกรัฐมนตรีว่าด้วยการจัดให้มีโฉนดชุมชน พ.ศ. 2553 โดยเร่งด่วน และขอให้รัฐบาลเดินหน้าหรือยกระดับการจัดการที่ดินในรูปแบบ “โฉนดชุมชน” ตามมาตรา 10 (4) แห่งพระราชบัญญัติคณะกรรมการนโยบายที่ดินแห่งชาติ พ.ศ. 2562 ดังกล่าว

ที่ประชุมได้ร่วมหารือเพื่อจัดทำแนวทางการจัดที่ดินทำกินให้ชุมชน ในรูปแบบโฉนดชุมชนภายใต้คณะกรรมการนโยบายที่ดินแห่งชาติ ตามมาตรา 10 (4) แห่งพระราชบัญญัติคณะกรรมการนโยบายที่ดินแห่งชาติ พ.ศ. ๒๕๖๒ โดยนายณัฐวุฒิ เปลื้องทุกข์ รองผู้อำนวยการ สคทช. ชี้แจงว่า จากการตรวจสอบพื้นที่ที่ยื่นคําขอเพื่อจัดให้มีโฉนดชุมชน จํานวน 486 ชุมชน ผลการตรวจสอบพบว่า

1) พื้นที่สามารถดำเนินการแก้ไขปัญหาตามแนวทาง คทช. และกฎหมายของหน่วยงานในการบริหารจัดการที่ดินได้ จำนวน 426 ชุมชน คิดเป็นร้อยละ 87.65

2) พื้นที่อยู่ระหว่างดำเนินคดี ติดขัดกฎหมายหน่วยงาน และอยู่ระหว่างการแก้ไขปัญหาของจังหวัด ไม่สามารถดำเนินการตามแนวทาง คทช. ได้ จำนวน 60 ชุมชน คิดเป็นร้อยละ 12.35

โดยการประชุมหารือดังกล่าวได้ข้อสรุปร่วมกัน ดังนี้

1. เห็นชอบหลักการการแก้ไขปัญหาชุมชนที่ได้รับผลกระทบจากการยกเลิกระเบียบสำนักนายกรัฐมนตรีว่าด้วยการจัดให้มีโฉนดชุมชน โดยให้ยกระดับการจัดการที่ดินในรูปแบบ “โฉนดชุมชน” ตามมาตรา 10 (4) แห่งพระราชบัญญัติคณะกรรมการนโยบายที่ดินแห่งชาติ พ.ศ. 2562

2. เห็นชอบให้มีการแต่งตั้งคณะอนุกรรมการเฉพาะกิจเพื่อศึกษากำหนดแนวทาง มาตรการ และกระบวนการจัดที่ดินทำกินให้ชุมชนในรูปแบบโฉนดชุมชน ภายใต้คณะกรรมการนโยบายที่ดินแห่งชาติ โดยมีอำนาจหน้าที่ในการศึกษาและกำหนดแนวทางการจัดที่ดินทำกินให้ชุมชนในรูปแบบโฉนดชุมชน

ภายใต้คณะกรรมการนโยบายที่ดินแห่งชาติ เพื่อแก้ไขปัญหาชุมชนที่ได้รับผลกระทบจากการยกเลิกระเบียบสำนักนายกรัฐมนตรี ว่าด้วยการจัดให้มีโฉนดชุมชน และให้เสนอต่อคณะกรรมการนโยบายที่ดินแห่งชาติ ในคราวการประชุม ครั้งที่ 1/2569 ซึ่งกำหนดจัดขึ้นในวันจันทร์ที่ 18 พฤษภาคม 2569 เพื่อพิจารณาเห็นชอบและลงนามในคำสั่งต่อไป

3. เห็นชอบให้สำนักงานคณะกรรมการนโยบายที่ดินแห่งชาติ หน่วยงานที่เกี่ยวข้อง และผู้แทนขบวนการประชาชนเพื่อสังคมที่เป็นธรรม เร่งรัดจัดประชุมหารือเพื่อจัดทำแนวทางการจัดที่ดิน

ทำกินให้ชุมชนในรูปแบบโฉนดชุมชน ภายใต้คณะกรรมการนโยบายที่ดินแห่งชาติ เพื่อเสนอคณะอนุกรรมการเฉพาะกิจเพื่อศึกษากำหนดแนวทาง มาตรการ หลักเกณฑ์ และกระบวนการจัดที่ดินทำกินให้ชุมชนในรูปแบบโฉนดชุมชน ภายใต้คณะกรรมการนโยบายที่ดินแห่งชาติ เพื่อเสนอคณะกรรมการนโยบายที่ดินแห่งชาติ และคณะรัฐมนตรี พิจารณาต่อไป